Efe
New member
Tarihte İlk Vakanüvis Kimdir? Bir Yazarın Doğuşu ya da Tarihsel Bir Kaza mı?
Merhaba forumdaşlar! Bugün hep birlikte tarihin en eski mesleklerinden birine göz atacağız: Vakanüvislik! Biliyorum, "Vakanüvis mi? O da ne?" diyorsunuz. Sakin olun, çünkü bu yazı biraz nostaljik, biraz eğlenceli olacak. Hadi gelin, tarihi biraz eğlenceli bir şekilde keşfedelim ve ilk vakanüvis kimmiş, görelim. Sizi, tarihsel bir keşfe davet ediyorum!
Vakanüvis Nedir, Ne Değildir? Bir Kısayla Tarih Yazmak!
Öncelikle, vakanüvis, halk arasında "tarih yazarı" olarak bilinen biri. Yani bir nevi zamanın gazetecisi! Ama öyle klasik gazeteciler gibi basın bülteni falan yazmazlar, onlar tarihe tanıklık eder ve o zaman diliminde olup biten her şeyi not ederler. Kim kazandı, kim kaybetti, kim ne giydi, kim ne dedi – her şeyi yazarlar!
Tarihin derinliklerinde bu meslek çok önemli bir yer tutmuş. Hatta Osmanlı İmparatorluğu'nda vakanüvisler, padişahın gözünden dünyayı görmüş ve büyük olayları yazmışlardır. Ama tabii her zaman padişahın gözünden yazmadıkları da olmuştur... "Hadi canım, padişahın keyfi yerinde!" dediğiniz zamanlar olmuş muydu? İşte o zamanlar, vakanüvislerin yazarak, tarihe bir nevi günümüz "sosyal medya fenomenleri" gibi şekil verdiklerini düşünebiliriz. Peki, ilk vakanüvis kimdir?
İlk Vakanüvis: Kimdir Bu Cesur Tarihçi?
Tarihteki ilk vakanüvis, Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşamış olan ve bugünün modern tarih yazımının temel taşlarını atan "Köprülü Mehmed Paşa"dır. Haa, yoksa "Bu adam ne, sadece başbakan mı?" diye düşünenleriniz var mı? (Şaka bir yana, bu adama saygı duyalım, çünkü sadece siyasi değil, yazınsal anlamda da bir devrim yapmış!) Köprülü Mehmed Paşa, kendisinden önceki Osmanlı hükümdarlarının tüm zaferlerini ve yenilgilerini kaydederek tarihe geçmiştir. Bu, adeta o dönemde "tweet" atmak gibiydi! Yani düşünün, bir olay oluyor, Mehmed Paşa bir köşeye oturuyor ve: "Padişah şu kadar yer aldı, şu kadar zafer kazandı!" diye tarih yazıyor. Gerçekten de tarih yazmak, çok ciddi bir iş!
Ama gelin, biraz mizahi düşünelim. 17. yüzyılda sosyal medya yoktu. Ne Facebook, ne Instagram, ne de Twitter! Peki, tarih yazan biri olarak ne yapacaksınız? O zaman herkesin de bildiği gibi, yazmak işin en klasik ve en güçlü yolu olurdu. Vakanüvisler, olayları kaydetmek için sadece kâğıt ve kalem kullanırlardı. Bugün mü? Şimdi herkesin cebinde bir telefon var ve anında olayları "Twitter" üzerinden aktarıyoruz. Ama Köprülü Mehmed Paşa, tarihsel olayları bir günlüğe yazmak gibi dev bir görev üstlenmişti.
Kadınlar ve Erkekler, Vakanüvislikte Nasıl Farklı Yaklaşırdı?
Tabii ki, vakanüvislik gibi ciddi bir meslek herkesin "şu tarihsel olayı ben de yazayım" diyebileceği bir iş değil. Erkekler, genellikle tarihsel olayları "objektif" bir bakış açısıyla yazarak toplumu analiz etmeyi severlerdi. Her bir zaferi, kaybedilen toprakları ve zaferin stratejik yönlerini ele alırlardı. Yani, çözüm odaklı yaklaşım ve mantıklı değerlendirmeler, vakanüvis erkeklerinin en büyük avantajıydı.
Kadınlar içinse bu meslek, tarihsel olayları yazarken "insan" odaklı bakış açısının çok önemli olduğu bir alan olabilirdi. Mesela, bir savaşın galibi kadar, savaşın arkasında kalan siviller, halkın çektiği acılar, çocukların gözyaşları da önemli olabilirdi. Kadınların tarih yazarken empatik bakış açıları, daha çok insan odaklı olurdu. Tarihsel olayları anlatırken sadece kimin kazandığını değil, kimlerin hayatının nasıl değiştiğini de öne çıkarırlardı. Yani, biraz daha insan ruhunun derinliklerine inen bir vakanüvislik tarzı! Hani düşünsenize, bir vakanüvis savaşta kaybedilen toprakları yazarken, bir yanda da "peki bu topraklarda kaç aile dağıldı, hangi çocuklar annesiz kaldı?" diye soruyor!
Vakanüvis Olmak İçin Ne Gerekir? Hazır Mısınız?
Şimdi, forumdaşlar, tartışmaya açıyorum! Sizce tarihte ilk vakanüvis kimdir ve bu meslek nasıl bir şeydir? Eğer birer vakanüvis olsaydınız, hangi tarihi olayı yazmak isterdiniz? Eğer köprülü Mehmed Paşa’nın yerinde olsaydınız, padişahın sarayında nasıl bir gün geçirirdiniz?
Bunu bir de mizahi açıdan düşünelim: Bugün vakanüvis olmak istesek, nasıl yazılar yazardık? Sosyal medya akımları mı, yoksa eski köye yeni adet mi? Mesela “bugün Instagram’da yemek masasında ne var, bakın!” gibi yazılar yazmak mı yoksa tarihsel olayları sadece bir SMS’le geçmek mi? Haydi bakalım, hep birlikte tarihin notlarını alalım!
Ve tabii ki, vakanüvis olmanın gereksinimleri nedir? Bilgisayar, internet, yazılımlar… Yoksa bir tarihçi olmak için zamanın tanığı olmak yeterli mi? Forumdaki herkesin farklı bakış açıları ve yorumlarını görmek için sabırsızlanıyorum!
Merhaba forumdaşlar! Bugün hep birlikte tarihin en eski mesleklerinden birine göz atacağız: Vakanüvislik! Biliyorum, "Vakanüvis mi? O da ne?" diyorsunuz. Sakin olun, çünkü bu yazı biraz nostaljik, biraz eğlenceli olacak. Hadi gelin, tarihi biraz eğlenceli bir şekilde keşfedelim ve ilk vakanüvis kimmiş, görelim. Sizi, tarihsel bir keşfe davet ediyorum!
Vakanüvis Nedir, Ne Değildir? Bir Kısayla Tarih Yazmak!
Öncelikle, vakanüvis, halk arasında "tarih yazarı" olarak bilinen biri. Yani bir nevi zamanın gazetecisi! Ama öyle klasik gazeteciler gibi basın bülteni falan yazmazlar, onlar tarihe tanıklık eder ve o zaman diliminde olup biten her şeyi not ederler. Kim kazandı, kim kaybetti, kim ne giydi, kim ne dedi – her şeyi yazarlar!
Tarihin derinliklerinde bu meslek çok önemli bir yer tutmuş. Hatta Osmanlı İmparatorluğu'nda vakanüvisler, padişahın gözünden dünyayı görmüş ve büyük olayları yazmışlardır. Ama tabii her zaman padişahın gözünden yazmadıkları da olmuştur... "Hadi canım, padişahın keyfi yerinde!" dediğiniz zamanlar olmuş muydu? İşte o zamanlar, vakanüvislerin yazarak, tarihe bir nevi günümüz "sosyal medya fenomenleri" gibi şekil verdiklerini düşünebiliriz. Peki, ilk vakanüvis kimdir?
İlk Vakanüvis: Kimdir Bu Cesur Tarihçi?
Tarihteki ilk vakanüvis, Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşamış olan ve bugünün modern tarih yazımının temel taşlarını atan "Köprülü Mehmed Paşa"dır. Haa, yoksa "Bu adam ne, sadece başbakan mı?" diye düşünenleriniz var mı? (Şaka bir yana, bu adama saygı duyalım, çünkü sadece siyasi değil, yazınsal anlamda da bir devrim yapmış!) Köprülü Mehmed Paşa, kendisinden önceki Osmanlı hükümdarlarının tüm zaferlerini ve yenilgilerini kaydederek tarihe geçmiştir. Bu, adeta o dönemde "tweet" atmak gibiydi! Yani düşünün, bir olay oluyor, Mehmed Paşa bir köşeye oturuyor ve: "Padişah şu kadar yer aldı, şu kadar zafer kazandı!" diye tarih yazıyor. Gerçekten de tarih yazmak, çok ciddi bir iş!
Ama gelin, biraz mizahi düşünelim. 17. yüzyılda sosyal medya yoktu. Ne Facebook, ne Instagram, ne de Twitter! Peki, tarih yazan biri olarak ne yapacaksınız? O zaman herkesin de bildiği gibi, yazmak işin en klasik ve en güçlü yolu olurdu. Vakanüvisler, olayları kaydetmek için sadece kâğıt ve kalem kullanırlardı. Bugün mü? Şimdi herkesin cebinde bir telefon var ve anında olayları "Twitter" üzerinden aktarıyoruz. Ama Köprülü Mehmed Paşa, tarihsel olayları bir günlüğe yazmak gibi dev bir görev üstlenmişti.
Kadınlar ve Erkekler, Vakanüvislikte Nasıl Farklı Yaklaşırdı?
Tabii ki, vakanüvislik gibi ciddi bir meslek herkesin "şu tarihsel olayı ben de yazayım" diyebileceği bir iş değil. Erkekler, genellikle tarihsel olayları "objektif" bir bakış açısıyla yazarak toplumu analiz etmeyi severlerdi. Her bir zaferi, kaybedilen toprakları ve zaferin stratejik yönlerini ele alırlardı. Yani, çözüm odaklı yaklaşım ve mantıklı değerlendirmeler, vakanüvis erkeklerinin en büyük avantajıydı.
Kadınlar içinse bu meslek, tarihsel olayları yazarken "insan" odaklı bakış açısının çok önemli olduğu bir alan olabilirdi. Mesela, bir savaşın galibi kadar, savaşın arkasında kalan siviller, halkın çektiği acılar, çocukların gözyaşları da önemli olabilirdi. Kadınların tarih yazarken empatik bakış açıları, daha çok insan odaklı olurdu. Tarihsel olayları anlatırken sadece kimin kazandığını değil, kimlerin hayatının nasıl değiştiğini de öne çıkarırlardı. Yani, biraz daha insan ruhunun derinliklerine inen bir vakanüvislik tarzı! Hani düşünsenize, bir vakanüvis savaşta kaybedilen toprakları yazarken, bir yanda da "peki bu topraklarda kaç aile dağıldı, hangi çocuklar annesiz kaldı?" diye soruyor!
Vakanüvis Olmak İçin Ne Gerekir? Hazır Mısınız?
Şimdi, forumdaşlar, tartışmaya açıyorum! Sizce tarihte ilk vakanüvis kimdir ve bu meslek nasıl bir şeydir? Eğer birer vakanüvis olsaydınız, hangi tarihi olayı yazmak isterdiniz? Eğer köprülü Mehmed Paşa’nın yerinde olsaydınız, padişahın sarayında nasıl bir gün geçirirdiniz?
Bunu bir de mizahi açıdan düşünelim: Bugün vakanüvis olmak istesek, nasıl yazılar yazardık? Sosyal medya akımları mı, yoksa eski köye yeni adet mi? Mesela “bugün Instagram’da yemek masasında ne var, bakın!” gibi yazılar yazmak mı yoksa tarihsel olayları sadece bir SMS’le geçmek mi? Haydi bakalım, hep birlikte tarihin notlarını alalım!
Ve tabii ki, vakanüvis olmanın gereksinimleri nedir? Bilgisayar, internet, yazılımlar… Yoksa bir tarihçi olmak için zamanın tanığı olmak yeterli mi? Forumdaki herkesin farklı bakış açıları ve yorumlarını görmek için sabırsızlanıyorum!